ورم و نفخ شکم بعد از لاپاراسکوپی از علائم شایعی است که می‌تواند در روزهای نخست پس از جراحی باعث احساس سنگینی، فشار و ناراحتی در شکم شود. اما این وضعیت تا چه حد طبیعی است و چه زمانی نیاز به بررسی پزشکی دارد؟ دکتر ویدا تقی پور بازرگانی، علت این علائم را به گاز باقی‌مانده در حفره شکم و واکنش طبیعی بدن به جراحی مرتبط می‌دانند؛ بااین‌حال توجه به شدت و مدت علائم برای تشخیص موارد غیرطبیعی اهمیت دارد.
چرا بعد از لاپاراسکوپی شکم ورم و نفخ می‌کند؟
در جراحی لاپاراسکوپی زنان، جراح برای ایجاد فضای دید و حرکت ابزارها، شکم را با گاز دی‌اکسیدکربن پر می‌کند. بخش عمده این گاز در پایان عمل خارج می‌شود ولی مقدار کمی از آن یا اثر آن بر پرده شکم می‌تواند برای مدتی احساس پری، فشار و نفخ ایجاد کند توجه داشته باشید که نوع عمل، مدت جراحی و وضعیت دستگاه گوارش هر فرد نیز بر شدت علائم اثر دارد.
باقی ماندن گاز دی‌اکسیدکربن
دی‌اکسیدکربن به‌تدریج از راه بدن جذب و دفع می‌شود. تحریک دیافراگم و اعصاب اطراف آن گاهی باعث نفخ شکم، احساس فشار زیر دنده‌ها یا حتی درد شانه می‌شود توجه داشته باشید که این درد به معنی آسیب شانه نیست و اغلب با حرکت آرام، تغییر وضعیت و گذشت زمان کمتر می‌شود.
کند شدن موقت حرکات روده
بیهوشی، داروهای مسکن به‌ویژه داروهای مخدر، کم‌تحرکی و کاهش مصرف مایعات پس از عمل می‌توانند روده را برای مدت کوتاهی کم‌کار کنند. نتیجه آن احساس گاز، یبوست، دل‌پیچه خفیف و اتساع شکم است از همین رو شروع تدریجی تغذیه و راه رفتن سبک در بسیاری از افراد به بازگشت حرکت روده کمک می‌کند.
تورم طبیعی بافت‌ها در محل جراحی
برش‌های کوچک لاپاراسکوپی و دستکاری داخل شکم، واکنش التهابی محدودی ایجاد می‌کنند. در نتیجه، ورم خفیف اطراف ناف یا محل برش‌ها قابل انتظار است این تورم نباید هر روز بزرگ‌تر، بسیار سفت، گرم یا همراه با ترشح بدبو باشد.
برای دریافت مشاوره از دکتر ویدا تقی‌پور بازرگانی بهترین متخصص زنان در مشهد فرم زیر را تکمیل کنید تا برای هماهنگی مشاوره با شما تماس گرفته شود.
نفخ شکم بعد از لاپاراسکوپی تا چند روز طبیعی است؟
نفخ شکم بعد از لاپاراسکوپی به دلیل گازی است که حین جراحی برای ایجاد فضای کافی در شکم وارد می‌شود. این گاز می‌تواند برای مدتی احساس پری، فشار یا ورم شکم ایجاد کند و در اغلب افراد طی چند روز به‌تدریج کاهش می‌یابد، شدت و مدت نفخ هم به نوع جراحی، شرایط بدن و میزان تحرک فرد پس از عمل نیز بستگی دارد.
معمولا با راه رفتن و تحرک ملایم، دفع گاز و بازگشت تدریجی عملکرد دستگاه گوارش، این حالت بهتر می‌شود بااین‌حال، اگر نفخ به‌جای کاهش پیدا کردن شدیدتر شود یا همراه با درد شدید شکم، تب، استفراغ، تورم قابل‌توجه یا مشکل در دفع گاز و مدفوع باشد بهتر است برای بررسی علت با پزشک تماس گرفته شود.
برای کاهش ورم و نفخ بعد از لاپاراسکوپی چه کار کنیم؟
برای کاهش نفخ بعد از لاپاراسکوپی، رعایت چند نکته ساده می‌تواند به دفع گاز باقی‌مانده و بازگشت سریع‌تر دستگاه گوارش به حالت طبیعی کمک کند همچنین میزان فعالیت و نوع تغذیه در روزهای پس از جراحی نقش مهمی در کاهش این ناراحتی دارد.
راه رفتن آرام و منظم
چند نوبت راه رفتن کوتاه در خانه، در حدی که درد یا سرگیجه ایجاد نکند، به دفع گاز و کاهش خطر یبوست کمک می‌کند. لازم نیست فعالیت سنگین انجام دهید چون بلند شدن ناگهانی، خم شدن زیاد، ورزش شدید و بلند کردن اجسام سنگین در روزهای اول می‌تواند درد و کشیدگی محل برش را بیشتر کند.
تغذیه سبک و مایعات کافی
پس از لاپاراسکوپی، انتخاب غذاهای سبک و مصرف مایعات کافی می‌تواند به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و کاهش احساس نفخ و سنگینی شکم کمک کند. بهتر است در روزهای ابتدایی، غذاها به‌صورت کم‌حجم و در وعده‌های کوچک مصرف شوند تا فشار کمتری به سیستم گوارشی وارد شود.
- غذا را در حجم کم و دفعات بیشتر مصرف کنید.
- در چند روز اول مصرف نوشابه‌های گازدار، غذاهای سرخ‌کرده و بسیار چرب را محدود کنید.
- اگر حبوبات، کلم، پیاز یا شیر برای شما نفخ زیادی ایجاد می‌کند مصرف آن‌ها را موقتا کاهش دهید.
- برای پیشگیری از یبوست، فیبر را ناگهانی و زیاد وارد رژیم نکنید؛ افزایش تدریجی همراه با آب کافی مناسب‌تر است.
- داروهای تجویزشده، به‌ویژه مسکن و داروی پیشگیری از یبوست را فقط طبق دستور جراح مصرف کنید.
وضعیت بدن و کنترل درد شانه
دراز کشیدن به‌تنهایی باعث خروج سریع‌تر گاز نمی‌شود اما تغییر وضعیت بدن، راه رفتن آرام و نشستن با حمایت بالش می‌تواند فشار و ناراحتی شکم را کاهش دهد. همچنین درد شانه بعد از لاپاراسکوپی در برخی افراد به دلیل تحریک دیافراگم توسط گاز باقی‌مانده ایجاد می‌شود و تغییر وضعیت بدن یا استفاده از کمپرس گرم ملایم، در صورت نداشتن منع پزشکی می‌تواند به کاهش آن کمک کند.
اگر نفخ، درد یا یبوست با وجود رعایت این نکات ادامه پیدا کرد، بهتر است پیش از مصرف هرگونه داروی بدون نسخه با پزشک یا تیم درمان مشورت شود. دکتر ویدا تقی پور بازرگانی با توجه به نوع لاپاراسکوپی، داروهای مصرفی و علائم همراه می‌تواند درباره مراقبت مناسب و نیاز به معاینه تصمیم‌گیری کند.
نکته: کمپرس گرم نباید روی محل برش جراحی یا پوست بی‌حس قرار گیرد.
چه کارهایی نفخ و ناراحتی بعد از لاپاراسکوپی را تشدید می‌کنند؟
برخی عادت‌ها در روزهای ابتدایی پس از لاپاراسکوپی می‌توانند نفخ و ناراحتی شکم را بیشتر کنند. مصرف غذاهای سنگین و چرب، نوشیدنی‌های گازدار و خوراکی‌های نفاخ، در کنار کم‌تحرکی و بی‌حرکتی طولانی، ممکن است باعث تجمع بیشتر گاز و تشدید احساس پری و فشار شکم شود.
از طرف دیگر، انجام فعالیت‌های سنگین، ورزش شدید یا بلند کردن اجسام بدون اجازه پزشک می‌تواند درد و فشار اطراف محل جراحی را افزایش دهد همچنین قطع یا شروع خودسرانه داروها و نادیده گرفتن علائمی که به‌تدریج شدیدتر می‌شوند، می‌تواند روند بهبودی را با مشکل مواجه کند؛ بنابراین بهتر است دستورهای پزشک و توصیه‌های مربوط به دوره نقاهت به‌دقت رعایت شوند.
چه علائمی بعد از لاپاراسکوپی نیاز به مراجعه فوری دارند؟
بیشتر موارد نفخ و ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی بی‌خطر هستند اما نباید همه علائم را به گاز باقی‌مانده در شکم نسبت داد. در صورت مشاهده علائم زیر، به‌ویژه اگر شدید یا رو به افزایش باشند باید با پزشک خود تماس بگیرید:
- درد شدید، ناگهانی یا رو‌به‌افزایش شکم که با داروی تجویزشده کنترل نمی‌شود.
- ورم پیشرونده یا سفتی قابل‌توجه شکم و حساسیت شدید هنگام لمس
- استفراغ مکرر، تهوع مداوم یا ناتوانی در نوشیدن مایعات
- عدم دفع گاز و مدفوع همراه با درد و اتساع شدید شکم
- مشاهده خون در مدفوع، مدفوع سیاه یا خونریزی واژینال شدید و غیرعادی
- تب یا لرز، به‌خصوص همراه با افزایش درد یا بدتر شدن وضعیت عمومی
- قرمزی و گرمی رو‌به‌گسترش اطراف محل برش، ترشح چرکی یا بدبو و باز شدن زخم
- تنگی نفس، درد قفسه سینه، غش یا ضربان قلب غیرعادی
- درد و تورم یک‌طرفه ساق پا که می‌تواند نیازمند بررسی فوری باشد.
سوالات متداول مربوط به نفخ بعد از لاپاراسکوپی
بله، درد شانه پس از لاپاراسکوپی اغلب به تحریک دیافراگم توسط گاز دی‌اکسیدکربن مربوط است و با حرکت آرام و گذشت زمان کاهش می‌یابد با این حال، درد شانه همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه یا ضعف شدید نیاز به بررسی فوری دارد.
اگر یبوست با نفخ خفیف همراه است، مایعات، راه رفتن و داروهای تجویزشده معمولا کمک می‌کنند اما ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع همراه با درد شدید، ورم رو‌به‌افزایش، استفراغ یا تب، نیازمند تماس سریع با پزشک است.
طبیعی بودن یک محصول به معنای بی‌خطر بودن آن پس از جراحی نیست بعضی فرآورده‌ها با داروها تداخل دارند یا علائم مهم را پنهان می‌کنند از همین رو پیش از مصرف دمنوش‌های غلیظ، مکمل‌ها، ملین‌ها یا داروهای ضدنفخ، با جراح یا پزشک خود هماهنگ کنید.
جمع‌بندی…
نفخ و ورم خفیف پس از لاپاراسکوپی زنان اغلب بخشی از روند طبیعی بهبود است و با دفع تدریجی گاز، حرکت ملایم، تغذیه سبک، آب کافی و پیشگیری از یبوست کاهش پیدا می‌کند. معیار مهم، بهتر شدن تدریجی علائم است. اگر درد یا نفخ شدیدتر شد، تب، استفراغ، اختلال در دفع یا مشکل در زخم داشتید، منتظر نمانید و با جراح خود تماس بگیرید. برای پیگیری دقیق‌تر پس از عمل دکتر ویدا تقی پور بازرگانی می‌تواند وضعیت شما را متناسب با نوع جراحی و علائم فعلی ارزیابی کند.
