اندومتریوز عمیق؛ علائم و روش‌های درمانی

اندومتریوز عمیق وقتی مطرح می‌شود که درد شدید قاعدگی، درد هنگام رابطه یا مشکلات دفع، زندگی روزمره را مختل کرده باشد؛ اما این علائم همیشه به معنای نیاز قطعی به جراحی نیستند. در این وضعیت، بافت شبیه آندومتر به عمق بافت‌های لگن نفوذ می‌کند و برای بعضی بانوان روده، مثانه یا فضاهای اطراف رحم را نیز درگیر می‌کند پس با توجه به  دکتر ویدا تقی پور بازرگانی بر اهمیت شناخت محل درگیری، شدت علائم و هدف فرد از درمان برای تعیین مسیر مناسب تاکید دارد.

اندومتریوز عمیق چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟

بیماری اندومتریوز به بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم گفته می‌شود. که در نوع عمیق، ضایعه بیش از چند میلی‌متر به زیر سطح صفاق نفوذ کرده و اغلب در پشت رحم، رباط‌های نگه‌دارنده رحم، واژن، روده یا مثانه دیده می‌شود. شدت درد هم لزوما با وسعت ضایعه برابر نیست؛ بنابراین ارزیابی دقیق برای انتخاب درمان اهمیت دارد.

• درد شدید قاعدگی که ممکن است فعالیت‌های روزمره را مختل کند.
• درد مزمن لگن که در روزهای مختلف چرخه قاعدگی احساس می‌شود.
• درد هنگام رابطه جنسی به‌ویژه در زمان دخول عمیق
• درد هنگام دفع مدفوع که به‌خصوص در دوران قاعدگی تشدید می‌شود.
• درد یا سوزش هنگام ادرار کردن به‌ویژه در زمان قاعدگی، در صورت درگیری مثانه یا بافت‌های اطراف آن
• اختلالات گوارشی مانند نفخ، یبوست یا اسهال که ممکن است در روزهای قاعدگی شدت پیدا کنند.
• مشکلات باروری که در برخی افراد مبتلا به اندومتریوز عمیق دیده می‌شود.

برای بررسی علائم اندومتریوز عمیق و دریافت مشاوره از دکتر ویدا تقی‌پور بازرگانی بهترین متخصص زنان در مشهد ، فرم زیر را تکمیل کنید.

چرا اندومتریوز عمیق ایجاد می‌شود؟

علت دقیق اندومتریوز عمیق هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است و ابتلا به این بیماری به معنای کوتاهی فرد در مراقبت از خود نیست. با این حال، عواملی مانند زمینه ژنتیکی، تاثیر هورمون‌ها، عملکرد سیستم ایمنی و برگشت خون قاعدگی به لگن در بروز یا پیشرفت اندومتریوز مطرح هستند، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی علت قطعی بیماری شناخته نمی‌شوند. سابقه خانوادگی اندومتریوز، شروع دردهای شدید قاعدگی از سنین پایین، درد مداوم یا تشدیدشونده لگن و درد هنگام رابطه جنسی از جمله مواردی هستند که بررسی دقیق‌تر توسط متخصص زنان را ضروری می‌کنند.

چه زمانی برای بررسی اندومتریوز عمیق به دکتر ویدا تقی پور بازرگانی مراجعه کنیم؟

اگر دردهای شدید قاعدگی، درد مزمن لگن یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی دارید، بهتر است برای بررسی علت این علائم به متخصص زنان مراجعه کنید. اندومتریوز عمیق گاهی با درگیری بافت‌های اطراف رحم، روده یا مثانه همراه است و نشانه‌های آن با توجه به محل ضایعات تفاوت دارد. درد هنگام دفع مدفوع یا ادرار، به‌ویژه در دوران قاعدگی، نیز از علائمی است که به بررسی دقیق‌تری نیاز دارد.

اگر این مشکلات به‌صورت مکرر رخ می‌دهند یا فعالیت‌های روزمره شما را مختل کرده‌اند، مشاوره با دکتر ویدا تقی پور بازرگانی می‌تواند به بررسی علائم و انتخاب مسیر تشخیصی مناسب کمک کند توجه داشته باشید که تشخیص زودهنگام و بررسی میزان درگیری بافت‌ها در برنامه‌ریزی مراقبت‌های درمانی اهمیت دارد.

اندومتریوز عمیق با چه آزمایش‌ها و بررسی‌هایی تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص اندومتریوز عمیق با بررسی علائم بیمار، سابقه پزشکی و معاینه لگن آغاز می‌شود. پزشک درباره شدت دردهای قاعدگی، درد هنگام رابطه جنسی و مشکلات دفع ادرار یا مدفوع سوال می‌کند تا اطلاعات دقیق‌تری درباره علائم به دست آورد. در صورت نیاز، معاینه لگن برای بررسی حساسیت، توده یا نشانه‌های احتمالی درگیری بافت‌های اطراف رحم انجام می‌شود. البته معاینه به‌تنهایی برای تایید یا رد این بیماری کافی نیست و بررسی‌های تکمیلیهم مهم است.

سونوگرافی تخصصی واژینال یکی از بررسی‌های مهم برای شناسایی ضایعات اندومتریوز عمیق، به‌ویژه در ناحیه لگن و اطراف روده، محسوب می‌شود. در شرایطی که اطلاعات بیشتری درباره محل و وسعت درگیری لازم باشد، پزشک ام‌آر‌آی لگن را درخواست می‌کند تا بافت‌های درگیر با جزئیات بیشتری بررسی شوند. انتخاب این بررسی‌ها به علائم بیمار و نظر متخصص بستگی دارد و هیچ‌کدام به‌تنهایی در تمام موارد تشخیص قطعی را تضمین نمی‌کنند. لاپاراسکوپی اندومتریوز نیز در شرایط خاص و بر اساس ضرورت بالینی برای مشاهده ضایعات و گاهی نمونه‌برداری انجام می‌شود، اما برای تشخیص همه موارد اندومتریوز عمیق الزامی نیست.

درمان اندومتریوز عمیق

انتخاب درمان اندومتریوز عمیق به عواملی مانند شدت درد، محل درگیری بافت‌ها، برنامه بارداری و میزان پاسخ به درمان‌های قبلی بستگی دارد. گزینه‌های درمانی شامل داروهای کنترل درد، درمان‌های هورمونی برای مهار فعالیت ضایعات و در مواردی جراحی برای برداشتن یا کاهش ضایعات است. پزشک با در نظر گرفتن شرایط جسمی، علائم و اهداف درمانی بیمار، مناسب‌ترین گزینه را انتخاب می‌کند.

درمان دارویی برای کنترل درد 

در درمان اندومتریوز عمیق، داروهای هورمونی می‌تواند فعالیت ضایعات را مهار کرده و شدت خونریزی، التهاب و درد را کاهش دهند؛ بااین‌حال، معمولا همه ضایعات عمیق را به‌طور کامل از بین نمی‌برند. توجه داشته باشید که انتخاب داروی مناسب به شرایط جسمی، سابقه بیماری‌ها، شدت علائم، تحمل عوارض احتمالی و برنامه فرد برای بارداری بستگی دارد.

نکته: مسکن‌ها نیز برای کنترل درد تجویز می‌شوند، اما در دردهای شدید، مکرر یا مقاوم نباید تنها راهکار درمانی باشند و ارزیابی پزشک برای انتخاب روش مناسب ضروری است.

چه زمانی جراحی لاپاراسکوپی لازم است؟ 

جراحی لاپاراسکوپی برای اندومتریوز عمیق زمانی مطرح می‌شود که دردهای شدید و مداوم با درمان دارویی کنترل نشوند یا ضایعات، اندام‌هایی مانند روده، مثانه و حالب را درگیر کرده باشند. در برخی موارد، وجود چسبندگی‌های گسترده یا اختلال در عملکرد اندام‌های درگیر نیز ضرورت جراحی را افزایش می‌دهد. تصمیم برای انجام این جراحی با توجه به شدت علائم، محل ضایعات، احتمال عوارض و برنامه بارداری فرد گرفته می‌شود. بررسی توسط متخصص باتجربه در درمان اندومتریوز عمیق برای انتخاب زمان مناسب جراحی اهمیت زیادی دارد.

پرسش‌های متداول مربوط به اندومتریوز عمیق

جمع‌بندی

اندومتریوز عمیق به دلیل احتمال درگیری اندام‌هایی مانند روده، مثانه و حالب، به تشخیص دقیق و انتخاب برنامه درمانی متناسب با شرایط هر فرد نیاز دارد. شدت درد، میزان گسترش ضایعات و تصمیم برای بارداری از عوامل مهم در انتخاب درمان هستند و در برخی موارد، جراحی لاپاراسکوپی برای کنترل بیماری بررسی می‌شود. اگر با دردهای شدید قاعدگی یا درد مزمن لگن مواجه هستید، مراجعه به متخصص زنان اهمیت دارد. دکتر ویدا تقی پور بازرگانی با بررسی علائم و شرایط هر بیمار، می‌تواند شما را در مسیر تشخیص و انتخاب گزینه درمانی کمک کند.