هیسترکتومی یکی از جراحی‌های مهم در درمان برخی بیماری‌ها و مشکلات رحم است که با توجه به شرایط فرد و علت بیماری به شکل‌های مختلفی انجام می‌شود. اما آیا برداشتن رحم همیشه آخرین راه درمان است؟ پاسخ به این سوال به عواملی مانند تشخیص پزشک، شدت بیماری، سن و شرایط باروری فرد بستگی دارد. دکتر ویدا تقی‌پور بازرگانی با بررسی دقیق وضعیت بیمار، می‌تواند درباره ضرورت جراحی و گزینه‌های درمانی موجود توضیحات لازم را ارائه دهد. آگاهی از روند جراحی، انواع هیسترکتومی و مراقبت‌های پس از آن به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کمک می‌کند.
جراحی هیسترکتومی چه زمانی انجام می‌شود؟
جراحی هیسترکتومی زمانی مطرح می‌شود که بیماری رحم باعث علائم شدید شده باشد یا برداشتن رحم برای درمان سرطان ضرورت داشته باشد. در بیماری‌های خوش‌خیم، پزشک ابتدا گزینه‌های دیگر و تمایل فرد به بارداری آینده را بررسی می‌کند.
- هنگامی که فیبروم رحم باعث خونریزی شدید، کم‌خونی یا درد مداوم شوند و درمان‌های دیگر موثر نباشند.
- زمانی که خونریزی شدید یا طولانی رحم با روش‌های دیگر کنترل نشود.
- در صورت افتادگی شدید رحم و نامناسب بودن درمان‌های جایگزین
- در برخی موارد آندومتریوز یا آدنومیوز با علائم شدید و مقاوم به درمان
- هنگام تشخیص برخی سرطان‌های رحم یا دهانه رحم، متناسب با نوع و مرحله بیماری
انواع هیسترکتومی
انواع هیسترکتومی بر اساس میزان بافتی که در جراحی برداشته می‌شود، تفاوت دارند. در برخی روش‌ها فقط رحم خارج می‌شود، در حالی که در روش‌های دیگر، دهانه رحم و بافت‌های اطراف آن نیز برداشته می‌شوند. برداشتن لوله‌های رحمی یا تخمدان‌ها تصمیمی جداگانه است که به علت جراحی و شرایط فرد بستگی دارد؛ بنابراین، پیش از عمل باید درباره محدوده جراحی و تاثیر آن بر بدن با پزشک صحبت کنید.
هیسترکتومی کامل و ساب‌توتال
در هیسترکتومی کامل، رحم و دهانه رحم برداشته می‌شوند، اما در نوع ساب‌توتال یا نسبی، بدنه رحم خارج می‌شود و دهانه رحم باقی می‌ماند از همین رو انتخاب روش مناسب به علت جراحی، سابقه بیماری‌های دهانه رحم و ارزیابی جراح بستگی دارد. اگر دهانه رحم حفظ شود، غربالگری آن با روش‌هایی مانند تست پاپ‌اسمیر همچنان طبق برنامه توصیه‌شده ادامه پیدا می‌کند. در مقابل، پس از هیسترکتومی کامل برای بیماری‌های غیرسرطانی، نیاز به ادامه غربالگری بر اساس سابقه ضایعات دهانه رحم و نظر پزشک مشخص می‌شود.
هیسترکتومی رادیکال و برداشتن لوله یا تخمدان
هیسترکتومی رادیکال برای درمان برخی سرطان‌ها انجام می‌شود و علاوه بر رحم و دهانه رحم، بافت‌های اطراف آن و بخشی از قسمت بالایی واژن نیز برداشته می‌شوند. غدد لنفاوی هم ممکن است بر اساس نوع سرطان و برنامه درمانی بررسی یا خارج شوند. به همین دلیل، محدوده این جراحی با عمل‌هایی که برای فیبروم یا خونریزی خوش‌خیم انجام می‌شوند، متفاوت است.
در برخی بیماران، لوله‌های رحمی نیز هم‌زمان با رحم برداشته می‌شوند، اما خارج کردن تخمدان‌ها به بررسی جداگانه نیاز دارد. اگر هر دو تخمدان پیش از یائسگی برداشته شوند، افت ناگهانی هورمون‌ها باعث یائسگی جراحی می‌شود. ازاین‌رو، ضرورت حفظ یا برداشتن تخمدان‌ها و پیامدهای آن باید پیش از عمل با پزشک بررسی شود.
چگونه برای جراحی هیسترکتومی آماده شویم؟
آمادگی پیش از هیسترکتومی به پزشک کمک می‌کند وضعیت سلامت شما را بررسی کرده و برای جراحی برنامه‌ریزی کند به همین دلیل، لازم است بررسی‌های تجویزشده را انجام دهید و دستورهای مربوط به داروها، تغذیه و روز عمل را رعایت کنید.
- نتایج آزمایش‌ها، سونوگرافی‌ها و گزارش نمونه‌برداری‌های قبلی را همراه داشته باشید.
- فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی مصرفی را به پزشک خود اطلاع دهید.
- دستور ناشتا بودن، زمان مراجعه و نحوه مصرف داروهای روز عمل را دقیق دنبال کنید.
- برای بازگشت به منزل و چند روز نخست پس از ترخیص، همراه و کمک کافی در نظر بگیرید.
- پرسش‌های خود درباره حفظ یا برداشتن تخمدان‌ها، مسیر جراحی و زمان تقریبی نقاهت را پیش از امضای رضایت‌نامه مطرح کنید.
جراحی هیسترکتومی چگونه انجام داده می‌شود؟
عمل برداشتن رحم از راه شکم، واژن یا با روش‌های کم‌تهاجمی مانند لاپاراسکوپی انجام می‌شود. هیچ روش واحدی برای همه افراد بهترین نیست. اندازه رحم، احتمال چسبندگی، وجود توده، سابقه سزارین یا جراحی قبلی، نیاز به بررسی شکم و تشخیص نهایی در انتخاب مسیر جراحی نقش دارند.
هیسترکتومی شکمی
در روش شکمی، جراح از طریق برش روی شکم به رحم دسترسی پیدا می‌کند. این روش در برخی رحم‌های بسیار بزرگ، چسبندگی‌های گسترده، شک به سرطان یا شرایطی که نیاز به دید وسیع‌تر داخل شکم وجود دارد، انتخاب می‌شود. دوره بهبودی آن هم اغلب از روش‌های کم‌تهاجمی طولانی‌تر است. پس برای بررسی دقیق‌تر شرایط و دریافت راهنمایی متناسب لازم است تا با دکتر ویدا تقی پور بازرگانی مشورت کنید.
هیسترکتومی واژینال
در هیسترکتومی واژینال، جراح رحم را از طریق برشی داخل واژن جدا کرده و از همان مسیر خارج می‌کند؛ بنابراین، برشی روی شکم ایجاد نمی‌شود. این روش در برخی بیماران، از جمله افراد مبتلا به افتادگی رحم، قابل انجام است. در صورت مناسب بودن شرایط بیمار، دوره نقاهت آن هم به طور معمول کوتاه‌تر از جراحی باز است.
هیسترکتومی لاپاراسکوپی
در این روش، دوربین و ابزارهای باریک جراحی از طریق چند برش کوچک وارد شکم می‌شوند. جراح با مشاهده تصاویر روی نمایشگر، رحم را از بافت‌های اطراف جدا کرده و بسته به شرایط، از مسیر واژن یا برشی روی شکم خارج می‌کند. کوچک‌تر بودن برش‌ها معمولا با درد کمتر و بهبودی سریع نسبت به جراحی باز همراه است.
برای دریافت مشاوره از دکتر ویدا تقی پور بازرگانی، فرم زیر را تکمیل کنید تا برای هماهنگی زمان مشاوره با شما تماس گرفته شود.
مشاوره با دکتر ویدا تقی پور بازرگانی بهترین دکتر هیسترکتومی در مشهد
اگر برای درمان بیماری رحم به شما هیسترکتومی پیشنهاد شده است، مشاوره پیش از عمل به روشن شدن ضرورت جراحی و گزینه‌های درمان کمک می‌کند. در جلسه مشاوره با دکتر ویدا تقی پور بازرگانی می‌توانید علائم و مدارک پزشکی خود را مطرح کنید تا درباره امکان حفظ رحم یا نیاز به جراحی، متناسب با شرایط شما تصمیم‌گیری شود.
همچنین می‌توانید پرسش‌های خود را درباره روش انجام عمل، حفظ تخمدان‌ها، عوارض احتمالی و دوران نقاهت مطرح کنید. دریافت توضیحات روشن درباره این موارد کمک می‌کند با آگاهی بیشتری برای درمان آماده شوید و مراقبت‌های پیش و پس از جراحی را بشناسید.
مراقبت‌های بعد از هیسترکتومی و زمان بازگشت به فعالیت
زمان نقاهت با توجه به جراحی باز، واژینال یا لاپاراسکوپی متفاوت است. بازگشت زودهنگام به فعالیت سنگین، رانندگی بدون آمادگی یا رابطه جنسی پیش از ترمیم کامل می‌تواند روند بهبودی را مختل کند از همین رو زمان دقیق شروع هر فعالیت باید در ویزیت پس از عمل و بر اساس وضعیت زخم و نوع جراحی مشخص شود.
- پیاده‌روی آرام و کوتاه را طبق توان و توصیه پزشک شروع کنید تا خطر لخته خون کاهش یابد.
- تا زمان تایید پزشک از بلند کردن بار سنگین، ورزش پرفشار و کارهای بدنی شدید پرهیز کنید.
- رابطه جنسی، استفاده از تامپون و ورود هر وسیله به واژن را تا زمان اجازه پزشک به تعویق بیندازید.
- مایعات کافی، غذای سبک و پرفیبر و مصرف منظم داروهای تجویزشده به کنترل یبوست و درد کمک می‌کند.
- ویزیت پیگیری را حتی در صورت احساس بهبودی از دست ندهید.
عوارض و نشانه‌های هشدار بعد از عمل هیسترکتومی
در روزهای نخست پس از هیسترکتومی، مقداری درد، احساس خستگی و لکه‌بینی خفیف قابل انتظار است؛ بااین‌حال، شدت گرفتن علائم می‌تواند نشانه بروز عارضه باشد. اگر خونریزی بیشتر شد، درد افزایش یافت یا علائم تازه‌ای ظاهر شد، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- عفونت محل جراحی همراه با تب، قرمزی زخم یا ترشحات بدبو
- خونریزی واژینال زیاد یا خروج لخته‌های خون
- درد شکم یا لگن که به‌تدریج شدیدتر می‌شود.
- سوزش ادرار یا مشکل در تخلیه مثانه
- لخته خون در پا که ممکن است با تورم و درد یک‌طرفه همراه باشد.
- تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه که نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.
سوالات متداول مربوط به هیسترکتومی
اگر تخمدان‌ها باقی بمانند، یائسگی فورا رخ نمی‌دهد؛ چون تولید هورمون ادامه دارد. اگر هر دو تخمدان برداشته شوند و فرد هنوز یائسه نشده باشد، علائم یائسگی می‌توانند ناگهانی آغاز شوند از همین رو تصمیم درباره تخمدان‌ها باید پیش از عمل بررسی شود.
پس از ترمیم کامل و تایید پزشک، بسیاری از افراد می‌توانند رابطه جنسی داشته باشند. زمان شروع رابطه به نوع عمل و روند بهبود وابسته است. توجه داشته باشید که خشکی واژن، درد یا نگرانی‌های روانی پس از عمل قابل طرح با پزشک هستند و نباید نادیده گرفته شوند.
خیر، برای فیبروم بسته به تعداد، محل، اندازه، شدت علائم و تمایل به حفظ باروری، درمان دارویی، روش‌های مداخله‌ای یا جراحی‌های حفظ‌کننده رحم نیز قابل بررسی هستند. هیسترکتومی زمانی مطرح می‌شود که گزینه‌های دیگر مناسب یا موثر نباشند یا بیمار درمان قطعی مشکل رحمی را بخواهد.
جمع‌بندی
هیسترکتومی ممکن است برای درمان برخی بیماری‌های جدی رحم یا سرطان ضروری باشد، اما تصمیم به انجام آن باید پس از بررسی شرایط فرد و گزینه‌های درمانی گرفته شود. آگاهی از علت جراحی، روش انجام عمل و مراقبت‌های پیش و پس از آن به شما کمک می‌کند با آمادگی بیشتری درمان را دنبال کنید. برای بررسی ضرورت عمل و انتخاب روش مناسب می‌توانید با دکتر ویدا تقی پور بازرگانی مشورت کنید تا مسیر درمان بر اساس وضعیت سلامت و نیازهای شما مشخص شود.
