به طور معمول عوارض هیستروسکوپی خفیف و موقتی هستند اما آگاهی از آن‌ها به شما کمک می‌کند در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، به‌موقع اقدام کنید. بیشتر افراد پس از این روش تنها درد خفیف، لکه‌بینی یا گرفتگی شکم را تجربه می‌کنند و طی چند روز بهبود می‌یابند. با این حال در موارد نادر احتمال بروز عفونت، خونریزی شدید یا آسیب به رحم وجود دارد. پس شناخت این عوارض و علائم هشداردهنده نقش مهمی در حفظ سلامت و کاهش نگرانی پس از هیستروسکوپی دارد.
عوارض شایع هیستروسکوپی
هیستروسکوپی یکی از روش‌های کم‌تهاجمی و ایمن برای بررسی و درمان مشکلات داخل رحم است و در صورت انجام توسط پزشک باتجربه با عوارض جدی همراه نیست. با این حال، آگاهی از علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تشخیص و درمان به‌موقع عوارض نادر، از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری می‌کند.
درد و گرفتگی شکم پس از هیستروسکوپی
احساس درد یا گرفتگی خفیف تا متوسط در ناحیه زیر شکم پس از هیستروسکوپی طبیعی است که شباهت زیادی به دردهای دوران قاعدگی دارد. این وضعیت به دلیل عبور ابزار از دهانه رحم، اتساع حفره رحم با مایع یا گاز و انقباضات طبیعی رحم ایجاد می‌شود. استراحت، مصرف داروهای تجویزشده و نوشیدن مایعات کافی برای کاهش این علائم مؤثر است اما اگر درد به‌مرور شدیدتر شود یا با تب، تهوع مداوم و حساسیت شدید شکم همراه بود، لازم است هرچه سریع‌تر با پزشک تماس بگیرید.
لکه‌بینی و خونریزی واژینال
لکه‌بینی یا خونریزی خفیف پس از هیستروسکوپی به‌ویژه اگر همزمان اقدام درمانی مانند برداشتن پولیپ، فیبروم یا چسبندگی انجام شده باشد، طبیعی است و طی چند روز هم کاهش پیدا می‌کند. این ترشحات در ابتدا به رنگ صورتی یا قهوه‌ای هستند که به هیچ عنوان نگران کننده هم نیستند اما خونریزی شدید، دفع لخته‌های بزرگ یا نیاز به تعویض مکرر نوار بهداشتی داشت باید سریعا توسط پزشک بررسی شود.
تهوع، سرگیجه و عوارض بیهوشی یا آرام‌بخشی
در صورتی که هیستروسکوپی با بیهوشی یا آرام‌بخشی انجام شود، بروز علائمی مانند خواب‌آلودگی، سرگیجه، تهوع یا گلودرد خفیف در ساعات اولیه پس از عمل طبیعی است از همین رو توصیه می‌شود در روز انجام هیستروسکوپی از رانندگی، کار با وسایل خطرناک یا تصمیم‌گیری‌های مهم خودداری کنید و اگر علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، غش، تورم صورت یا واکنش‌های آلرژیک شدید ایجاد شد، باید بدون تاخیر به پزشک مراجعه کنید.
عوارض نادر اما مهم بعد از هیستروسکوپی
این عوارض بیشتر در هیستروسکوپی‌های درمانی، وجود چسبندگی یا ناهنجاری‌های رحم، تنگی دهانه رحم و برخی شرایط پس از یائسگی دیده می‌شوند پس آگاهی از این عوارض نیز به تشخیص سریع و درمان به‌موقع کمک می‌کند.
عفونت رحم یا لگن
عفونت رحم یا لگن پس از هیستروسکوپی شیوع کمی دارد اما در صورت بروز نیاز به درمان سریع خواهد داشت. تب، لرز، درد لگنی که به‌مرور شدیدتر می‌شود، ترشحات بدبو و احساس ضعف یا بی‌حالی از مهم‌ترین علائم هشداردهنده هستند. در صورت مشاهده این نشانه‌ها باید در کوتاه‌ترین زمان با پزشک تماس بگیرید تا بررسی‌های لازم انجام شود
نکته: اگر پیش از هیستروسکوپی دچار عفونت واژینال، ادراری یا لگنی هستید حتما پزشک خود را مطلع کنید زیرا در بسیاری از موارد انجام عمل تا زمان درمان عفونت به تعویق می‌افتد.
سوراخ‌شدن رحم یا آسیب به اندام‌های اطراف
سوراخ‌شدن رحم یکی از عوارض نادر هیستروسکوپی است که در اثر عبور ابزار از دیواره رحم ایجاد می‌شود، این عارضه بیشتر در برخی هیستروسکوپی‌های درمانی یا در بیمارانی که چسبندگی یا ناهنجاری رحمی دارند، دیده می‌شود. در بیشتر موارد مشکل بدون آسیب جدی برطرف می‌شود اما گاهی احتمال آسیب به اندام‌های اطراف مانند مثانه، روده یا عروق خونی نیز وجود دارد. پس درد شدید و مداوم شکم، خونریزی غیرطبیعی، سرگیجه، افت فشار خون یا رنگ‌پریدگی از علائمی هستند که نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارند.
مشکل ناشی از مایع مورد استفاده در رحم
در طول هیستروسکوپی برای مشاهده بهتر فضای داخل رحم از مایع مخصوص استفاده می‌شود که در جراحی‌های طولانی یا پیچیده، جذب بیش از حد این مایع می‌تواند باعث برهم خوردن تعادل مایعات و املاح بدن شود، هرچند این عارضه بسیار نادر است به همین دلیل تیم درمان در طول عمل میزان مایع واردشده و خارج‌شده را به‌دقت کنترل می‌کند ولی اگر بعد از عمل علائمی مثل سردرد شدید، گیجی، تهوع غیرعادی، تنگی نفس یا کاهش سطح هوشیاری را داشتید حتما به پزشک مراجعه کنید.
چه کسانی بیشتر در معرض عوارض هیستروسکوپی هستند؟
همه افراد خطر یکسانی ندارند. نوع هیستروسکوپی، دشواری ورود به رحم، سابقه جراحی و بیماری‌های زمینه‌ای در تصمیم‌گیری اثر می‌گذارند از همین رو مشاوره قبل از عمل بخشی از ایمنی درمان است و به پزشک کمک می‌کند تا روش بی‌حسی، زمان‌بندی و مراقبت مناسب را انتخاب کند.
- افرادی که سابقه جراحی رحم، سزارین‌های متعدد یا چسبندگی داخل رحم دارند.
- بیمارانی با تنگی دهانه رحم، ناهنجاری‌های رحمی یا فیبروم‌های بزرگ داخل رحم
- افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند یا اختلالات انعقادی دارند.
- افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی، کلیوی، ریوی یا حساسیت دارویی که به بیهوشی مربوط می‌شود.
- کسانی که علائم عفونت فعال واژینال، لگنی یا ادراری دارند.
علائم هشدار بعد از هیستروسکوپی که باید به پزشک مراجعه کرد؟
بسیاری از افراد در همان روز یا روز بعد به فعالیت‌های سبک برمی‌گردند، اما شدت علائم معیار مهم‌تری از گذشت زمان است. اگر وضعیت شما با آنچه پزشک توضیح داده همخوانی ندارد یا رو به بدترشدن است، تماس با پزشک انتخاب منطقی‌تری از خوددرمانی خواهد بود.
- تب، لرز یا احساس ناخوشی واضح پس از عمل
- خونریزی شدیدتر از قاعدگی یا خونریزی‌ای که رو به افزایش است.
- درد شدید شکم یا لگن که با داروی تجویزشده کنترل نمی‌شود.
- ترشح واژینال بدبو، چرکی یا همراه با خارش و سوزش شدید.
- تنگی نفس، درد قفسه سینه، غش، ضعف شدید یا سرگیجه مداوم
- تهوع و استفراغی که اجازه نوشیدن مایعات را نمی‌دهد.
مراقبت‌های بعد از هیستروسکوپی برای کاهش عارضه
رعایت مراقبت‌های پس از هیستروسکوپی، هم به آرامش بیشتر کمک می‌کند و هم احتمال تشدید بعضی مشکلات را پایین می‌آورد. دستورهای پزشک بر نوع عمل، داروهای مصرفی و شرایط شما اولویت دارد؛ بنابراین توصیه‌های عمومی جایگزین نسخه و برنامه پیگیری شخصی نیستند.
- در روز انجام عمل استراحت نسبی داشته باشید و پس از بیهوشی تنها نمانید.
- برای خونریزی یا لکه‌بینی از نوار بهداشتی استفاده کنید و میزان آن را زیر نظر بگیرید.
- داروهای مسکن یا آنتی‌بیوتیک را دقیقا طبق دستور مصرف کنید و به هیچ عنوان دارویی را خودسر مصرف نکنید.
- تا زمانی که پزشک تعیین کرده است، رابطه جنسی، شنا، وان و دوش واژینال را به تعویق بیندازید.
- مایعات کافی بنوشید و با غذای سبک، تهوع ناشی از داروهای بیهوشی را کمتر کنید.
- زمان ویزیت پیگیری و دریافت نتیجه نمونه‌برداری، در صورت انجام، را فراموش نکنید.
برای دریافت مشاوره از دکتر ویدا تقی پور بازرگانی فرم زیر را پر کنید.
آیا هیستروسکوپی بر باروری و بارداری آینده اثر می‌گذارد؟
در بسیاری از موارد، هیستروسکوپی تشخیصی اثر منفی پایداری بر باروری ندارد. هیستروسکوپی درمانی نیز گاهی برای برداشتن پولیپ، اصلاح چسبندگی یا درمان مشکلاتی انجام می‌شود که با خونریزی غیرطبیعی یا دشواری بارداری ارتباط دارند با این حال، نتیجه به علت اصلی، وسعت اقدام و وضعیت رحم بستگی دارد.
چسبندگی داخل رحم پس از برخی جراحی‌های گسترده، عفونت یا آسیب بافتی می‌تواند رخ دهد، اما این موضوع با عارضه‌های خفیف و کوتاه‌مدت پس از عمل تفاوت دارد. اگر برای بارداری برنامه دارید، زمان مناسب رابطه یا اقدام برای بارداری را از پزشک بپرسید و بدون نظر او عجله نکنید.
سؤالات متداول درباره عوارض هیستروسکوپی
لکه‌بینی یا خونریزی کم اغلب کوتاه‌مدت است و پس از اقدامات درمانی احتمال دارد که کمی بیشتر ادامه داشته باشد و این روند باید به‌تدریج کمتر شود. اگر خونریزی شدید شد، لخته‌های بزرگ دیدید یا به جای کاهش افزایش یافت با پزشک تماس بگیرید.
احساس گرگرفتگی یا بی‌حالی کوتاه‌مدت پس از بیهوشی با تب واقعی تفاوت دارد. تب، به‌خصوص اگر همراه لرز، درد لگنی، ترشح بدبو یا ضعف باشد، باید بررسی شود زیرا می‌تواند نشانه عفونت یا مشکل دیگری باشد.
ترشح قهوه‌ای اغلب نشان‌دهنده خروج خون قدیمی است و اگر کم، بدون بو و رو به کاهش باشد، معمولا نگران‌کننده نیست اما ترشح بدبو، چرکی، همراه با تب، خارش شدید یا درد لگنی باید توسط پزشک بررسی شود.
در نهایت…
عوارض هیستروسکوپی در بیشتر موارد به درد خفیف، گرفتگی شکم و لکه‌بینی محدود می‌شوند و با رعایت مراقبت‌های پس از عمل طی چند روز برطرف خواهند شد. با این حال، بروز علائمی مانند تب، خونریزی شدید، درد رو به افزایش، ترشحات بدبو یا مشکلات تنفسی نیازمند بررسی فوری پزشکی است. دکتر ویدا تقی‌پور بازرگانی تاکید می‌کنند که آگاهی از مراقبت‌های پس از هیستروسکوپی، مراجعه به‌موقع در صورت مشاهده علائم هشداردهنده و اطلاع دادن سوابق بیماری‌ها و داروهای مصرفی پیش از انجام این روش، نقش مهمی در افزایش ایمنی، کاهش عوارض و تسریع روند بهبودی دارد.
