رژیم غذایی اندومتریوز؛ چه بخوریم و چه نخوریم؟

رژیم غذایی اندومتریوز چه نقشی در روزهایی دارد که درد و نفخ، برنامه‌های روزانه را به هم می‌ریزند؟ هیچ خوراکی به‌تنهایی این بیماری را درمان نمی‌کند، اما توجه به تغذیه می‌تواند به شناخت بهتر واکنش بدن و مدیریت برخی علائم کمک کند پس انتخاب غذاهای متنوع، پرهیز از حذف خودسرانه گروه‌های غذایی و ثبت خوراکی‌هایی که علائم را تشدید می‌کنند، نقطه شروع مناسبی است. در این مقاله، مواد غذایی مفید، خوراکی‌های نیازمند توجه و نکات تنظیم یک برنامه غذایی متناسب با شرایط فرد را بررسی می‌کنیم.

رژیم غذایی چه نقشی در کنترل اندومتریوز دارد؟

اندومتریوز بیماری‌ای وابسته به هورمون است که در آن بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در بیرون از رحم رشد می‌کند. التهاب مزمن، تغییرات ایمنی و عوامل هورمونی در شدت علائم نقش دارند همچنین توجه داشته باشید که غذا به‌تنهایی ضایعات اندومتریوز را از بین نمی‌برد ولی الگوی غذایی می‌تواند بر التهاب، عملکرد روده، وزن بدن و دریافت ریزمغذی‌ها اثر بگذارد.

از همین رو برنامه‌ای که کالری، پروتئین، فیبر، چربی‌های مفید و ویتامین‌ها را تامین کند ایمن‌تر است. اگر پس از مصرف غذایی مشخص، درد لگن، اسهال، یبوست یا نفخ شما به‌طور تکرارشونده بدتر می‌شود، ثبت علائم و بررسی آن با پزشک یا متخصص تغذیه کمک‌کننده است.

اگر نیاز به دریافت مشاوره از دکتر ویدا تقی پور بازرگانی را دارید، اطلاعات خود را در فرم زیر وارد کنید تا برای هماهنگی مشاوره با شما تماس گرفته شود.

برای بیماری اندومتریوز چه غذاهایی بخوریم؟

رژیم مشخصی که اندومتریوز را درمان کند وجود ندارد، اما انتخاب غذاهای متنوع و مغذی می‌تواند بخشی از مراقبت از سلامت عمومی باشد پس بهتر است مواد غذایی را با توجه به نیاز بدن و واکنش فردی به آن‌ها انتخاب کنید.

سبزیجات، میوه‌ها و منابع آنتی‌اکسیدان

سبزیجات برگ سبز، کلم بروکلی، هویج، فلفل دلمه‌ای، گوجه‌فرنگی، کدو، انواع توت، مرکبات و انار انتخاب‌های مناسبی هستند. رنگ‌های متنوع در بشقاب، دریافت ترکیبات گیاهی محافظت‌کننده را بیشتر می‌کند. اگر خام‌خواری نفخ شما را تشدید می‌کند، سبزیجات را بخارپز، کبابی یا در سوپ مصرف کنید.

فیبر کافی برای روده و دفع منظم

جو دوسر، نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای، عدس، لوبیا، نخود، سبزیجات و میوه‌ها فیبر دارند همچنین فیبر به تنظیم اجابت مزاج هم کمک می‌کند و در برخی افراد نفخ مرتبط با یبوست را کاهش می‌دهد اما توجه داشته باشید که افزایش فیبر باید تدریجی باشد و همراه با آب کافی انجام شود؛ در غیر این صورت نفخ و دل‌پیچه بیشتر خواهد شد.

چربی‌های مفید و ماهی‌های چرب

ماهی‌هایی مانند سالمون، ساردین و قزل‌آلا، گردو، دانه چیا، بذر کتان آسیاب‌شده، آووکادو و روغن زیتون منابع مناسبی از چربی‌های مفید هستند. مصرف ماهی در برنامه هفتگی، در صورت نداشتن منع پزشکی، انتخاب خوبی است. برای بذر کتان نیز مصرف متعادل و همراه آب کافی اهمیت دارد.

پروتئین و آهن در خون‌ریزی‌های شدید

اگر خون‌ریزی قاعدگی زیاد دارید، دریافت پروتئین و آهن را جدی بگیرید. گوشت کم‌چرب در مقدار متعادل، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات و سبزیجات برگ سبز می‌توانند در برنامه باشند. مصرف منابع ویتامین C مانند کیوی، پرتقال یا فلفل دلمه‌ای در کنار منابع گیاهی آهن، جذب آن را بهتر می‌کند.

برای بررسی دقیق‌تر شرایط و دریافت راهنمایی متناسب، می‌توانید با دکتر ویدا تقی پور بازرگانی بهترین متخصص زنان در مشهد مشورت کنید.

• در هر وعده، نیمی از بشقاب را به سبزیجات پخته یا خامِ قابل‌تحمل اختصاص دهید.
• برای میان‌وعده از میوه، ماست ساده در صورت تحمل، مغزها یا ترکیب میوه و چند عدد مغز استفاده کنید.
• حبوبات را پس از خیساندن و پخت کافی مصرف کنید تا نفخ کمتری ایجاد کنند.
• آب را در طول روز بنوشید، به‌ویژه اگر فیبر غذایی را افزایش داده‌اید.
• غذاهای خانگی ساده با مواد اولیه مشخص را به خوراکی‌های صنعتی ترجیح دهید.

در اندومتریوز چه غذاهایی را محدود کنیم؟

برای اندومتریوز فهرست ثابتی از غذاهای ممنوع وجود ندارد و اثر خوراکی‌ها بر علائم هر فرد متفاوت است. بهتر است به‌جای حذف گسترده مواد غذایی، مصرف موارد زیر را متعادل کنید و واکنش بدن خود را زیر نظر بگیرید.

غذاهای فرآوری‌شده و سرخ‌کردنی

فست‌فود، سوسیس و کالباس، چیپس، شیرینی‌های صنعتی، غذاهای سرخ‌کردنی و خوراکی‌های دارای چربی ترانس یا چربی اشباع زیاد، بهتر است مصرف محدودی داشته باشند. این مواد اغلب نمک، کالری و افزودنی بالایی دارند و جای غذاهای مغذی را در برنامه روزانه می‌گیرند.

قند افزوده، نوشیدنی شیرین و الکل

نوشابه، آبمیوه صنعتی، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، شیرینی و دسرهای پرقند می‌توانند نوسان انرژی و گرسنگی را بیشتر کنند. الکل نیز برای سلامت عمومی و تعادل هورمونی انتخاب مناسبی نیست و بهتر است مصرف نشود. برای جایگزین، آب، آب گازدار ساده، دمنوش بدون شکر یا آب طعم‌دار خانگی انتخاب‌های بهتری هستند.

گوشت قرمز و کافئین

مصرف زیاد گوشت قرمز و گوشت‌های فرآوری‌شده بهتر است کاهش یابد و بخشی از پروتئین از ماهی، مرغ، تخم‌مرغ و حبوبات تأمین شود. درباره قهوه و چای هم پاسخ افراد متفاوت است؛ اگر کافئین با اضطراب، اختلال خواب، حساسیت پستان یا تشدید درد همراه است، مقدار آن را کم کنید و نتیجه را ثبت کنید.

برخی افراد پس از مصرف لبنیات پرچرب، غذاهای بسیار تند، پیاز، سیر، حبوبات یا گندم نفخ بیشتری دارند. این مسئله الزاما به معنی ممنوع بودن این مواد نیست. کاهش موقت یک خوراکی مشکوک و بازگرداندن کنترل‌شده آن، روش دقیق‌تری برای شناسایی محرک شخصی است.

نکات مهم برای تنظیم رژیم غذایی اندومتریوز

اگر درد لگن شدید، خون‌ریزی غیرعادی، کاهش وزن ناخواسته، خستگی شدید، علائم کم‌خونی، درد هنگام رابطه جنسی یا مشکلات باروری دارید، رژیم غذایی به‌تنهایی کافی نیست. ارزیابی پزشکی برای تشخیص شدت بیماری و انتخاب درمان ضروری است. دکتر ویدا تقی پور بازرگانی می‌تواند با توجه به علائم، برنامه درمانی و نیاز به ارجاع تغذیه‌ای را بررسی کند.

• یک تغییر غذایی را هر بار برای حدود دو تا سه هفته امتحان کنید.
• در روزهای نزدیک قاعدگی، وعده‌های خود را کوچک‌ و منظم‌ انتخاب کنید.
• اگر یبوست دارید، آب، فیبر و فعالیت بدنی متناسب را هم‌زمان افزایش دهید.
• مکمل آهن، ویتامین D، امگا ۳ یا سایر مکمل‌ها را فقط پس از ارزیابی پزشک مصرف کنید.
• برای درد شدید یا علائم جدید، تأخیر در مراجعه پزشکی نداشته باشید.

یک ویزیت تخصصی می‌تواند از رژیم‌های آزمون‌وخطای طولانی جلوگیری کند همچنین بررسی هم‌زمان اندومتریوز، کم‌خونی، مشکلات روده و داروهای مصرفی، راهنمایی دقیق‌تری برای انتخاب غذاها فراهم می‌کند.

سوالات متداول مربوط به رژیم غذایی اندومتریوز

جمع‌بندی

رژیم غذایی اندومتریوز بهتر است بر سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، پروتئین کافی، ماهی، حبوبات و چربی‌های مفید تکیه داشته باشد و مصرف غذاهای فرآوری‌شده، سرخ‌کردنی، قند افزوده و گوشت‌های فرآوری‌شده را کاهش دهد. محرک‌های غذایی در افراد فرق دارند؛ بنابراین ثبت علائم و تغییرات تدریجی، از حذف‌های گسترده مفیدتر است. در صورت درد شدید، خون‌ریزی غیرعادی یا نگرانی درباره باروری هم ارزیابی پزشک مسیر درمان را روشن‌تر می‌کند.